ORZEŁ, instalacja, ?Kolumna Wolności? (1868), Rapperswill, Szwajcaria 2011

Instalacja powstała w ramach projektu ZündWerk http://www.zuendwerk.ch/. Polegał on na stworzeniu serii sześciu czasowych instalacji i pokazów wykonanych przez polskich i szwajcarskich artystów. Instalacje stworzyły trasę - alternatywną drogę zwiedzania miasta.

Orzeł z ?Kolumny Wolności? uwiązany w zamku w Rapperswil, gdzie znajduje się Muzeum Polskie, to próba zderzenia ideału z rzeczywistością. Pomnik ten - z inskrypcją ?Magnas res libertas? (Wolność to wielka rzecz) - miał uosabiać wolność, choć w czasach kiedy powstawał wyrażał jedynie marzenie o niej.

Abstrahując od rzeczywistości ?rozbiorowej? i wątków historycznych mocno akcentowanych w muzeum, temat jest chyba stale aktualny. Można się zastanawiać, czy obecna wolność w sensie politycznym i międzynarodowym jest wystarczająca i satysfakcjonująca - nawet jeśli oficjalnie zagwarantowana.

Z indywidualnego punktu widzenia czysta wolność jest raczej abstraktem, ideałem, do którego się dąży, ale ograniczenia - pozytywne lub negatywne ? pozostają; pozytywne ograniczenia w postaci wolności innych, poczucia przywiązania do miejsc czy własnych emocji.

Orzeł na Kolumnie Wolności jest nieodłączną częścią zamku - jest do niego przywiązany. Ale może nie jest niezadowolony?

Widok z wieży zamku w Rapperswil na Jezioro Zuryskie

W zamku w Rapperswil znajduje się Muzeum Polskie utworzone w 1870 roku przez hrabiego Władysława Broel-Platera. Muzeum to w XIX wieku stało się centrum polityki, kultury i nauki polskiej emigracji. Eksponaty pokazywane w salach muzeum były darami Polaków rozsianych po całym świecie. Największą relikwię stanowiła urna z sercem Tadeusza Kościuszki zmarłego w Szwajcarii w 1827 roku, a którą sprowadzono do Rapperswilu w roku 1895. Muzeum posiadało też - na przełomie XIX i XX wieku - największą bibliotekę na emigracji. Po odzyskaniu niepodległości po I wojnie światowej - zgodnie z testamentem Platera - zbiory specjalnym pociągiem w 1927 roku wróciły do kraju. W 13 wagonach pomieszczono ok. 3 tys. dzieł sztuki, 2 tys. pamiątek historycznych, 20 tys. sztychów, 9 tys. medali i monet, 27 tys. manuskryptów i 92 tys. książek. W 1944 r. zbiory druków i rękopisów zostały doszczętnie spalone po Powstaniu Warszawskim w Pałacu Krasińskich.

W 1935 roku na zamku otwarto nową wystawę ?Polska sztuka?, na której pokazywano prace studentów warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Koniec II wojny spowodował kolejną reorganizację. Gmina Rapperswil z powodów politycznych wymówiła umowę dzierżawy, a muzeum zamknięto. Obecnie na zamku znajduje się ?trzecie? Muzeum Polskie, odtworzone w 1975 roku staraniem emigracji.*

*na podstawie tekstu Izabeli Gass (Towarzystwo Rapperswilskie)

http://www.muzeum-polskie.org/